Historie

Hendrik de Cock

Hendrik de Cock

De Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) kwamen in 1944 voort uit de Gereformeerde Kerken. De Gereformeerde Kerken waren op hun beurt onderdeel van een lange traditie. Eén van de schakels in de tijd is de Afscheiding van 1834. Die begon dat jaar in Ulrum. De welbekende dominee Hendrik de Cock stapte daar in dat jaar met en grote groep mensen uit de Nederlands Hervormde Kerk. 

1816: de regering probeert vat te krijgen op de kerk

Aan het begin van de 19e eeuw kwam er in de kerken steeds meer invloed van een stroming die een verlichte interpretatie van de bijbel voorstond. Ook probeerde de regering meer grip op de kerk te krijgen. In 1816 werd een reglement aan de kerk opgelegd dat de Dordtse Kerkorde verving. In de Dordtse Kerkorde, daterend uit 1618 was geregeld dat leden van hogere bestuursorganen in de kerk benoemd werden door leden van lagere bestuursorganen. Daarmee hadden plaatselijke kerken het laatste woord. De regering keerde dit in 1816 om met een stelsel dat precies tegenovergesteld was. Hierin werden leden van lagere organen benoemd door leden van hogere organen. De leden van de hoogste organen, de landelijke synodale vergadering en de provinciale kerkbesturen werden benoemd door het Departement voor Hervormde Eredienst. Ook werd de naam van Nederduits Gereformeerde Kerk in 1816 gewijzigd in Nederlands Hervormde Kerk. 

Afscheiding van 1834

De ontwikkeling riep eerst nauwelijks weerstand op totdat in 1834 bleek dat veel orthodox gereformeerden er grote bezwaren tegen hadden. Een aantal kerken scheidde zich af van de Nederlands Hervormde Kerk. De afscheiding van 1834 die in Ulrum begon kwam in Hoogkerk in 1861 tot stand. In dat jaar werd de Gereformeerde Kerk in Hoogkerk geïnstitueerd, zoals dat met een moeilijk woord heet. 

Vrijmaking 1944

Op 15 mei 1944 werd kandidaat Poutsma van Kampen benoemd als hulpprediker. Op zondag 30 augustus zou hij geïnstalleerd worden. Omdat kandidaat Poutsma rechtstreeks betrokken was geweest bij de scheuring van de kerk in Kampen voltrok de discussie rondom de vrijmaking zich rondom zijn persoon. Op dinsdag 12 september 1944 stemde de overgrote meerderheid van de kerkenraad voor de vrijmaking. Zondag 17 september 1944 werd de eerste kerkdienst na het vrijmakingsbesluit gehouden. ‘s Ochtends leidde ds. Loopstra de dienst. ‘S Middags hield ds. D. van Dijk een stichtelijk woord. Ongeveer de helft van de toenmalige kerkelijke gemeente van zo’n 1.200 zielen volgde de kerkenraad in haar besluit. Kandidaat Poutsma heeft nog enkele maanden in Hoogkerk gewerkt, ontving toen een beroep van een andere gemeente en ging heen.

GKV Hoogkerk / Hoendiep 233 / 9745 EG Groningen / Tel. 050 – 2041933